1 Synu, nie pozbawiaj życia
ubogiego,
nie każ czekać oczom proszących
.
2 Nie zasmucaj łaknącej duszy
,
nie rozdrażniaj człowieka pogrążonego w biedzie.
3 Nie podburzaj
rozgniewanego serca,
nie ociągaj się ze wsparciem dla potrzebującego.
4 Nie odpychaj błagającego, który jest w ucisku,
nie odwracaj swojej twarzy od ubogiego.
5 Nie zamykaj oczu
na prośbę biednego
i nie dawaj mu powodu, aby cię przeklinał.
6 Kiedy bowiem złorzeczy ci w goryczy swojej duszy,
Ten, który go stworzył, wysłucha jego prośbę.
7 Zabiegaj o przychylność zgromadzenia
i pochylaj głowę przed dostojnikiem.
8 Z uwagą słuchaj biednego,
odpowiadaj mu spokojnie i łagodnie.
9 Wyrwij krzywdzonego z rąk niesprawiedliwych
,
w swoich sądach nie bądź małoduszny
.
10 Bądź dla sierot jak ojciec
,
a dla ich matki jak ten, kto zastępuje męża.
Wtedy staniesz się niczym syn Najwyższego
i On cię pokocha bardziej niż twoja matka.
Mądrość pouczająca
11 Mądrość wywyższyła swoich synów,
wstawia się za tymi, którzy jej szukają
.
12 Ten, kto ją kocha, kocha życie,
napełnią się radością ci, którzy szukają jej od rana.
13 Ten, kto ją posiada, odziedziczy chwałę
gdziekolwiek wejdzie, Pan mu pobłogosławi
.
14 Ci, którzy jej służą, oddają cześć Świętemu,
Pan kocha tych, którzy ją kochają
.
15 Ten, kto jest jej posłuszny, będzie sądził narody,
kto się jej oddaje, zamieszka bezpiecznie.
16 Jeśli jej zaufa, to ją odziedziczy,
jego potomstwo będzie ją posiadać.
17 Najpierw pójdzie z nim krętymi ścieżkami,
sprowadzi na niego strach i trwogę,
będzie go dręczyć swoim wychowaniem,
aż do chwili, gdy zaufa jego duszy
i sprawdzi go według własnych wymagań
.
18 Potem znów do niego powróci i go rozweseli,
odkryje mu swoje tajemnice.
19 Jeśliby zbłądził, ona go opuści
i pozwoli mu upaść.
Wstyd i godność
20 Zważ na właściwy czas i chroń się przed złem
,
a nie powstydzisz się samego siebie.
21 Jest bowiem wstyd, który sprowadza grzech
,
oraz wstyd, który jest chlubą i darem.
22 Nie bądź stronniczy wbrew samemu sobie
i nie wstydź się na swoją zgubę,
23 nie powstrzymuj mowy, kiedy jest potrzebna
.
24 W mowie bowiem rozpoznaje się mądrość,
a wychowanie w tym, co wypowie język.
25 Nie zaprzeczaj prawdzie,
a wstydź się raczej braku wychowania.
26 Nie wstydź się wyznawać swoich grzechów
i nie powstrzymuj nurtu rzeki.
27 Nie płaszcz się przed głupim człowiekiem,
nie miej względów dla dostojnika.
28 Aż do śmierci zmagaj się o prawdę
,
a Pan Bóg będzie walczył za ciebie.
29 Nie bądź zuchwały w języku,
a ociężały i leniwy w czynach.
30 Nie udawaj lwa we własnym domu,
i nie bądź podejrzliwy wobec swoich sług.
31 Nie wyciągaj ręki do brania
i nie zaciskaj jej przy oddawaniu.
1 Synu, nie pozbawiaj życia
ubogiego,
nie każ czekać oczom proszących
.
2 Nie zasmucaj łaknącej duszy
,
nie rozdrażniaj człowieka pogrążonego w biedzie.
3 Nie podburzaj
rozgniewanego serca,
nie ociągaj się ze wsparciem dla potrzebującego.
4 Nie odpychaj błagającego, który jest w ucisku,
nie odwracaj swojej twarzy od ubogiego.
5 Nie zamykaj oczu
na prośbę biednego
i nie dawaj mu powodu, aby cię przeklinał.
6 Kiedy bowiem złorzeczy ci w goryczy swojej duszy,
Ten, który go stworzył, wysłucha jego prośbę.
7 Zabiegaj o przychylność zgromadzenia
i pochylaj głowę przed dostojnikiem.
8 Z uwagą słuchaj biednego,
odpowiadaj mu spokojnie i łagodnie.
9 Wyrwij krzywdzonego z rąk niesprawiedliwych
,
w swoich sądach nie bądź małoduszny
.
10 Bądź dla sierot jak ojciec
,
a dla ich matki jak ten, kto zastępuje męża.
Wtedy staniesz się niczym syn Najwyższego
i On cię pokocha bardziej niż twoja matka.
Mądrość pouczająca
11 Mądrość wywyższyła swoich synów,
wstawia się za tymi, którzy jej szukają
.
12 Ten, kto ją kocha, kocha życie,
napełnią się radością ci, którzy szukają jej od rana.
13 Ten, kto ją posiada, odziedziczy chwałę
gdziekolwiek wejdzie, Pan mu pobłogosławi
.
14 Ci, którzy jej służą, oddają cześć Świętemu,
Pan kocha tych, którzy ją kochają
.
15 Ten, kto jest jej posłuszny, będzie sądził narody,
kto się jej oddaje, zamieszka bezpiecznie.
16 Jeśli jej zaufa, to ją odziedziczy,
jego potomstwo będzie ją posiadać.
17 Najpierw pójdzie z nim krętymi ścieżkami,
sprowadzi na niego strach i trwogę,
będzie go dręczyć swoim wychowaniem,
aż do chwili, gdy zaufa jego duszy
i sprawdzi go według własnych wymagań
.
18 Potem znów do niego powróci i go rozweseli,
odkryje mu swoje tajemnice.
19 Jeśliby zbłądził, ona go opuści
i pozwoli mu upaść.
Wstyd i godność
20 Zważ na właściwy czas i chroń się przed złem
,
a nie powstydzisz się samego siebie.
21 Jest bowiem wstyd, który sprowadza grzech
,
oraz wstyd, który jest chlubą i darem.
22 Nie bądź stronniczy wbrew samemu sobie
i nie wstydź się na swoją zgubę,
23 nie powstrzymuj mowy, kiedy jest potrzebna
.
24 W mowie bowiem rozpoznaje się mądrość,
a wychowanie w tym, co wypowie język.
25 Nie zaprzeczaj prawdzie,
a wstydź się raczej braku wychowania.
26 Nie wstydź się wyznawać swoich grzechów
i nie powstrzymuj nurtu rzeki.
27 Nie płaszcz się przed głupim człowiekiem,
nie miej względów dla dostojnika.
28 Aż do śmierci zmagaj się o prawdę
,
a Pan Bóg będzie walczył za ciebie.
29 Nie bądź zuchwały w języku,
a ociężały i leniwy w czynach.
30 Nie udawaj lwa we własnym domu,
i nie bądź podejrzliwy wobec swoich sług.
31 Nie wyciągaj ręki do brania
i nie zaciskaj jej przy oddawaniu.