Bogactwo
1 Czuwanie nad bogactwem wyczerpuje ciało,
a troska o nie spędza sen z powiek.
2 Troski czuwania oddalają senność,
a ciężka choroba nie pozwala zasnąć
.
3 Utrudził się bogaty, gromadząc majątek,
a gdy odpoczywa, syci się rozkoszami
.
4 Utrudził się ubogi, nie mając niczego w życiu,
a gdy odpoczywa, staje się biedakiem.
5 Ten, kto kocha złoto, nie będzie sprawiedliwy,
a kto goni za zyskami – zostanie przez nie oszukany
.
6 Złoto doprowadziło wielu do ruiny
,
stali się świadkami własnego upadku.
7 Jest drewnianą pułapką dla tych, którzy za nim gonią,
a każdy głupiec daje się w nią schwytać.
8 Szczęśliwy bogacz, który okazał się nienaganny
i nie dał się zwieść pogoni za złotem
.
9 Kto to jest? Będziemy go wychwalać,
dokonał bowiem wśród swojego ludu rzeczy niezwykłych.
10 Kto przeszedł taką próbę i pozostał doskonałym?
Taki ma się czym chlubić.
Mógł bowiem, zgrzeszyć, a nie zgrzeszył,
mógł popełnić zło, a zła nie uczynił.
11 Trwałe więc będą jego dobra,
a zgromadzenie będzie wychwalać jego miłosierne czyny
.
Uczty
12 Zasiadłeś do wielkiego stołu?
Nie otwieraj przy nim szeroko gardła
i nie mów: Jak wiele jest na nim.
13 Pamiętaj, że złe jest oko zachłanne
.
Czy stworzono coś bardziej chciwego niż oko?
Ono przecież łzawi na widok każdej rzeczy.
14 Nie wyciągaj ręki tam, gdzie patrzy ktoś inny,
i nie rozpychaj się, sięgając po półmisek.
15 Staraj się zrozumieć sprawy bliźniego jak własne
,
zastanawiaj się nad każdą czynnością.
16 Jedz jak człowiek to, co ci jest podane,
nie mlaskaj, byś nie został znienawidzony.
17 Skończ pierwszy na znak dobrego wychowania,
nie bądź nienasycony
, by nikogo nie zgorszyć.
18 A jeśli usiadłeś wśród licznych osób,
to pierwszy przed nimi nie wyciągaj ręki.
19 Jak mało wystarcza człowiekowi powściągliwemu
– nie wzdycha na swoim łóżku.
20 Zdrowy ma sen przy umiarkowanym żołądku,
wstaje rankiem i jest pełen życia.
Bóle zaś, bezsenność, biegunki i kolki
doskwierają człowiekowi nienasyconemu
.
21 A jeśliby cię zmuszono do jedzenia,
to wstań, zwymiotuj na stronie, a doznasz ulgi
.
22 Posłuchaj mnie, synu, i mną nie pogardzaj,
a na koniec zrozumiesz moje słowa.
We wszystkich swoich czynach bądź powściągliwy,
a nie spotka cię żadna choroba.
23 Chwali się tego, kto urządza wystawne uczty
,
a świadectwo jego dobroci jest wiarygodne.
24 O tym, kto skąpi chleba, szemrze miasto
,
a świadectwo jego skąpstwa jest dokładne.
Wino
25 Przy winie nie bądź odważny
– ono bowiem zgubiło wielu
.
26 Jak piec próbuje stal w wysokiej temperaturze,
tak wino kłótnią sprawdza serca pysznych
.
27 Wino jest dla ludzi na równi z życiem,
jeśli je pijesz z umiarem
.
Czym jest życie, jeśli brakuje wina?
Przecież zostało stworzone, by cieszyć ludzi
.
28 Wesołością serca i radością duszy
jest odrobina wina w odpowiednim czasie.
29 Goryczą duszy jest wino pite w nadmiarze,
tylko rozdrażnia i prowadzi do upadku.
30 Pijaństwo irytuje głupca na jego zgubę,
osłabia siły i ran mu przysparza
.
31 Na uczcie z winem nie gań bliźniego,
nie pogardzaj nim, kiedy jest wesoły.
Nie zwracaj się do niego obelżywym słowem
i nie dręcz go, żądając zwrotu należności
.
Bogactwo
1 Czuwanie nad bogactwem wyczerpuje ciało,
a troska o nie spędza sen z powiek.
2 Troski czuwania oddalają senność,
a ciężka choroba nie pozwala zasnąć
.
3 Utrudził się bogaty, gromadząc majątek,
a gdy odpoczywa, syci się rozkoszami
.
4 Utrudził się ubogi, nie mając niczego w życiu,
a gdy odpoczywa, staje się biedakiem.
5 Ten, kto kocha złoto, nie będzie sprawiedliwy,
a kto goni za zyskami – zostanie przez nie oszukany
.
6 Złoto doprowadziło wielu do ruiny
,
stali się świadkami własnego upadku.
7 Jest drewnianą pułapką dla tych, którzy za nim gonią,
a każdy głupiec daje się w nią schwytać.
8 Szczęśliwy bogacz, który okazał się nienaganny
i nie dał się zwieść pogoni za złotem
.
9 Kto to jest? Będziemy go wychwalać,
dokonał bowiem wśród swojego ludu rzeczy niezwykłych.
10 Kto przeszedł taką próbę i pozostał doskonałym?
Taki ma się czym chlubić.
Mógł bowiem, zgrzeszyć, a nie zgrzeszył,
mógł popełnić zło, a zła nie uczynił.
11 Trwałe więc będą jego dobra,
a zgromadzenie będzie wychwalać jego miłosierne czyny
.
Uczty
12 Zasiadłeś do wielkiego stołu?
Nie otwieraj przy nim szeroko gardła
i nie mów: Jak wiele jest na nim.
13 Pamiętaj, że złe jest oko zachłanne
.
Czy stworzono coś bardziej chciwego niż oko?
Ono przecież łzawi na widok każdej rzeczy.
14 Nie wyciągaj ręki tam, gdzie patrzy ktoś inny,
i nie rozpychaj się, sięgając po półmisek.
15 Staraj się zrozumieć sprawy bliźniego jak własne
,
zastanawiaj się nad każdą czynnością.
16 Jedz jak człowiek to, co ci jest podane,
nie mlaskaj, byś nie został znienawidzony.
17 Skończ pierwszy na znak dobrego wychowania,
nie bądź nienasycony
, by nikogo nie zgorszyć.
18 A jeśli usiadłeś wśród licznych osób,
to pierwszy przed nimi nie wyciągaj ręki.
19 Jak mało wystarcza człowiekowi powściągliwemu
– nie wzdycha na swoim łóżku.
20 Zdrowy ma sen przy umiarkowanym żołądku,
wstaje rankiem i jest pełen życia.
Bóle zaś, bezsenność, biegunki i kolki
doskwierają człowiekowi nienasyconemu
.
21 A jeśliby cię zmuszono do jedzenia,
to wstań, zwymiotuj na stronie, a doznasz ulgi
.
22 Posłuchaj mnie, synu, i mną nie pogardzaj,
a na koniec zrozumiesz moje słowa.
We wszystkich swoich czynach bądź powściągliwy,
a nie spotka cię żadna choroba.
23 Chwali się tego, kto urządza wystawne uczty
,
a świadectwo jego dobroci jest wiarygodne.
24 O tym, kto skąpi chleba, szemrze miasto
,
a świadectwo jego skąpstwa jest dokładne.
Wino
25 Przy winie nie bądź odważny
– ono bowiem zgubiło wielu
.
26 Jak piec próbuje stal w wysokiej temperaturze,
tak wino kłótnią sprawdza serca pysznych
.
27 Wino jest dla ludzi na równi z życiem,
jeśli je pijesz z umiarem
.
Czym jest życie, jeśli brakuje wina?
Przecież zostało stworzone, by cieszyć ludzi
.
28 Wesołością serca i radością duszy
jest odrobina wina w odpowiednim czasie.
29 Goryczą duszy jest wino pite w nadmiarze,
tylko rozdrażnia i prowadzi do upadku.
30 Pijaństwo irytuje głupca na jego zgubę,
osłabia siły i ran mu przysparza
.
31 Na uczcie z winem nie gań bliźniego,
nie pogardzaj nim, kiedy jest wesoły.
Nie zwracaj się do niego obelżywym słowem
i nie dręcz go, żądając zwrotu należności
.