Introduction
1 Dear Theophilus:
Many people have done their best to write a report of the things that have taken place among us. 2 They wrote what we have been told by those who saw these things from the beginning and who proclaimed the message. 3 And so, Your Excellency, because I have carefully studied all these matters from their beginning, I thought it would be good to write an orderly account for you. 4 I do this so that you will know the full truth about everything which you have been taught.
The Birth of John the Baptist Is Announced
5 During the time when Herod was king of Judea, there was a priest named Zechariah, who belonged to the priestly order of Abijah. His wife's name was Elizabeth; she also belonged to a priestly family. 6 They both lived good lives in God's sight and obeyed fully all the Lord's laws and commands. 7 They had no children because Elizabeth could not have any, and she and Zechariah were both very old.
8 One day Zechariah was doing his work as a priest in the Temple, taking his turn in the daily service. 9 According to the custom followed by the priests, he was chosen by lot to burn incense on the altar. So he went into the Temple of the Lord, 10 while the crowd of people outside prayed during the hour when the incense was burned. 11 An angel of the Lord appeared to him, standing at the right side of the altar where the incense was burned. 12 When Zechariah saw him, he was alarmed and felt afraid. 13 But the angel said to him, “Don't be afraid, Zechariah! God has heard your prayer, and your wife Elizabeth will bear you a son. You are to name him John. 14 How glad and happy you will be, and how happy many others will be when he is born! 15 John will be great in the Lord's sight. He must not drink any wine or strong drink. From his very birth he will be filled with the Holy Spirit, 16 and he will bring back many of the people of Israel to the Lord their God. 17 He will go ahead of the Lord, strong and mighty like the prophet Elijah. He will bring fathers and children together again; he will turn disobedient people back to the way of thinking of the righteous; he will get the Lord's people ready for him.”
18 Zechariah said to the angel, “How shall I know if this is so? I am an old man, and my wife is old also.”
19 “I am Gabriel,” the angel answered. “I stand in the presence of God, who sent me to speak to you and tell you this good news. 20 But you have not believed my message, which will come true at the right time. Because you have not believed, you will be unable to speak; you will remain silent until the day my promise to you comes true.”
21 In the meantime the people were waiting for Zechariah and wondering why he was spending such a long time in the Temple. 22 When he came out, he could not speak to them, and so they knew that he had seen a vision in the Temple. Unable to say a word, he made signs to them with his hands.
23 When his period of service in the Temple was over, Zechariah went back home. 24 Some time later his wife Elizabeth became pregnant and did not leave the house for five months. 25 “Now at last the Lord has helped me,” she said. “He has taken away my public disgrace!”
The Birth of Jesus Is Announced
26 In the sixth month of Elizabeth's pregnancy God sent the angel Gabriel to a town in Galilee named Nazareth. 27 He had a message for a young woman promised in marriage to a man named Joseph, who was a descendant of King David. Her name was Mary. 28 The angel came to her and said, “Peace be with you! The Lord is with you and has greatly blessed you!”
29 Mary was deeply troubled by the angel's message, and she wondered what his words meant. 30 The angel said to her, “Don't be afraid, Mary; God has been gracious to you. 31 You will become pregnant and give birth to a son, and you will name him Jesus. 32 He will be great and will be called the Son of the Most High God. The Lord God will make him a king, as his ancestor David was, 33 and he will be the king of the descendants of Jacob forever; his kingdom will never end!”
34 Mary said to the angel, “I am a virgin. How, then, can this be?”
35 The angel answered, “The Holy Spirit will come on you, and God's power will rest upon you. For this reason the holy child will be called the Son of God. 36 Remember your relative Elizabeth. It is said that she cannot have children, but she herself is now six months pregnant, even though she is very old. 37 For there is nothing that God cannot do.”
38 “I am the Lord's servant,” said Mary; “may it happen to me as you have said.” And the angel left her.
Mary Visits Elizabeth
39 Soon afterward Mary got ready and hurried off to a town in the hill country of Judea. 40 She went into Zechariah's house and greeted Elizabeth. 41 When Elizabeth heard Mary's greeting, the baby moved within her. Elizabeth was filled with the Holy Spirit 42 and said in a loud voice, “You are the most blessed of all women, and blessed is the child you will bear! 43 Why should this great thing happen to me, that my Lord's mother comes to visit me? 44 For as soon as I heard your greeting, the baby within me jumped with gladness. 45 How happy you are to believe that the Lord's message to you will come true!”
Mary's Song of Praise
46 Mary said,
“My heart praises the Lord;
47 my soul is glad because of God my Savior,
48 for he has remembered me, his lowly servant!
From now on all people will call me happy,
49 because of the great things the Mighty God has done for me.
His name is holy;
50 from one generation to another
he shows mercy to those who honor him.
51 He has stretched out his mighty arm
and scattered the proud with all their plans.
52 He has brought down mighty kings from their thrones,
and lifted up the lowly.
53 He has filled the hungry with good things,
and sent the rich away with empty hands.
54 He has kept the promise he made to our ancestors,
and has come to the help of his servant Israel.
55 He has remembered to show mercy to Abraham
and to all his descendants forever!”
56 Mary stayed about three months with Elizabeth and then went back home.
The Birth of John the Baptist
57 The time came for Elizabeth to have her baby, and she gave birth to a son. 58 Her neighbors and relatives heard how wonderfully good the Lord had been to her, and they all rejoiced with her.
59 When the baby was a week old, they came to circumcise him, and they were going to name him Zechariah, after his father. 60 But his mother said, “No! His name is to be John.”
61 They said to her, “But you don't have any relative with that name!” 62 Then they made signs to his father, asking him what name he would like the boy to have.
63 Zechariah asked for a writing pad and wrote, “His name is John.” How surprised they all were! 64 At that moment Zechariah was able to speak again, and he started praising God. 65 The neighbors were all filled with fear, and the news about these things spread through all the hill country of Judea. 66 Everyone who heard of it thought about it and asked, “What is this child going to be?” For it was plain that the Lord's power was upon him.
Zechariah's Prophecy
67 John's father Zechariah was filled with the Holy Spirit, and he spoke God's message:
68 “Let us praise the Lord, the God of Israel!
He has come to the help of his people and has set them free.
69 He has provided for us a mighty Savior,
a descendant of his servant David.
70 He promised through his holy prophets long ago
71 that he would save us from our enemies,
from the power of all those who hate us.
72 He said he would show mercy to our ancestors
and remember his sacred covenant.
73-74 With a solemn oath to our ancestor Abraham
he promised to rescue us from our enemies
and allow us to serve him without fear,
75 so that we might be holy and righteous before him
all the days of our life.

76 “You, my child, will be called a prophet of the Most High God.
You will go ahead of the Lord
to prepare his road for him,
77 to tell his people that they will be saved
by having their sins forgiven.
78 Our God is merciful and tender.
He will cause the bright dawn of salvation to rise on us
79 and to shine from heaven on all those who live in the dark shadow of death,
to guide our steps into the path of peace.”
80 The child grew and developed in body and spirit. He lived in the desert until the day when he appeared publicly to the people of Israel.
WPROWADZENIE
1 Wielu podjęło się już opisania wydarzeń, które dokonały się wśród nas, 2 zgodnie z tym, jak je przekazali ci, którzy od początku byli naocznymi świadkami i sługami Słowa. 3 Uznałem też i ja za właściwe, najczcigodniejszy Teofilu, wszystko dokładnie zbadać i po kolei wiernie ci opisać, 4 abyś nabrał przekonania, że to, czego cię nauczono, jest prawdziwe.
JAN I JEZUS: NARODZINY I DZIECIŃSTWO
Zwiastowanie narodzin Jana Chrzciciela
5 W czasach Heroda, króla Judei, żył pewien kapłan imieniem Zachariasz, ze zmiany Abiasza. Jego żona Elżbieta pochodziła z rodu Aarona. 6 Oboje byli sprawiedliwi przed Bogiem i postępowali nienagannie według wszystkich przykazań i przepisów Pana. 7 Dożyli sędziwego wieku, lecz byli bezdzietni z powodu niepłodności Elżbiety. 8 Pewnego razu Zachariasz według ustalonej kolejności pełnił kapłańską służbę Bożą. 9 Zgodnie ze zwyczajem przestrzeganym wśród kapłanów został wyznaczony przez losowanie, aby wejść do świątyni Pana i złożyć ofiarę z kadzidła. 10 Podczas składania ofiary, gdy tłum modlił się na dziedzińcu, 11 nagle ukazał mu się anioł Pana. Stał on po prawej stronie ołtarza, na którym spalano kadzidło. 12 Na jego widok ogarnął Zachariasza lęk i drżenie. 13 Anioł zaś powiedział do niego: Nie bój się, Zachariaszu, twoja modlitwa została wysłuchana. Twoja żona Elżbieta urodzi syna, któremu nadasz imię Jan. 14 Będzie to dla ciebie ogromna radość. Wielu też będzie się cieszyć z jego narodzin. 15 Stanie się wielki przed obliczem Pana. Nie będzie pił wina ani sycery i już w łonie matki zostanie napełniony Duchem Świętym. 16 Przyprowadzi on z powrotem wielu Izraelitów do Pana, ich Boga. 17 Sam pójdzie przed Nim, w duchu i mocy Eliasza, aby skłonić serca ojców ku dzieciom, nieposłusznych ku mądrości sprawiedliwych, aby przygotować lud dla Pana. 18 Wtedy Zachariasz zapytał anioła: Po czym to poznam? Przecież jestem już stary, a moja żona też już niemłoda. 19 Anioł odpowiedział: Ja jestem Gabriel i stoję przed Bogiem. On mnie posłał, abym mówił z tobą i przyniósł ci tę dobrą nowinę. 20 Ponieważ jednak nie uwierzyłeś moim słowom, stracisz mowę i nie będziesz mógł mówić aż do dnia, gdy się to spełni.
21 Lud tymczasem czekał na Zachariasza i dziwił się, że tak długo nie wychodzi ze świątyni. 22 Kiedy wreszcie wyszedł i nie mógł do nich przemówić, zrozumieli, że w świątyni miał widzenie. Dawał im tylko znaki i pozostał niemy. 23 Gdy skończyły się dni jego posługi kapłańskiej, wrócił do domu. 24 Niedługo potem jego żona Elżbieta poczęła, ale ukrywała to przez pięć miesięcy. Powiedziała: 25 Tak mi uczynił Pan w tych dniach, wejrzał na mnie i zdjął moją hańbę w oczach ludzi.
Zwiastowanie narodzin Jezusa
26 W szóstym miesiącu Bóg posłał anioła Gabriela do Nazaretu, miasta w Galilei, 27 do panny imieniem Maria, zaślubionej Józefowi z rodu Dawida. 28 Kiedy anioł przyszedł do niej, powiedział: Bądź pozdrowiona, obdarowana łaską, Pan z tobą. 29 Zatrwożyły ją te słowa i zastanawiała się, co mogłoby znaczyć to pozdrowienie. 30 Wtedy anioł powiedział: Nie bój się, Mario, znalazłaś bowiem łaskę u Boga. 31 Oto poczniesz i urodzisz syna, i nadasz Mu imię Jezus. 32 Będzie On wielki i zostanie nazwany Synem Najwyższego, a Pan Bóg da Mu tron Jego praojca Dawida. 33 Będzie królował nad domem Jakuba na wieki, a Jego panowaniu nie będzie końca. 34 Wtedy Maria zapytała anioła: Jak to się stanie, przecież nie znam mężczyzny? 35 Anioł odpowiedział: Duch Święty zstąpi na ciebie i moc Najwyższego zakryje cię jak obłok, a Święty, który się narodzi, nazwany będzie Synem Boga. 36 Również twoja krewna Elżbieta, mimo podeszłego wieku, od sześciu miesięcy spodziewa się syna, a przecież jest uważana za bezpłodną. 37 Dla Boga bowiem nie ma nic niemożliwego. 38 Na to Maria odpowiedziała: Oto ja służebnica Pana, niech mi się stanie według twego słowa. Wtedy odszedł od niej anioł.
Maria odwiedza Elżbietę
39 W tych dniach Maria nie zwlekając udała się w góry, do miasta w Judei. 40 Weszła do domu Zachariasza i pozdrowiła Elżbietę. 41 Gdy Elżbieta usłyszała pozdrowienie Marii, poruszyło się w niej dziecko, a Duch Święty napełnił Elżbietę. 42 I wykrzyknęła: Błogosławiona jesteś między kobietami i błogosławiony jest owoc twojego łona! 43 Czemu to zawdzięczam, że odwiedziła mnie matka mojego Pana? 44 Gdy tylko usłyszałam słowa twego powitania, dziecko z radości poruszyło się we mnie. 45 Szczęśliwa jesteś, bo uwierzyłaś, że spełnią się słowa, które Pan powiedział do ciebie.
Hymn Marii
46 Wtedy Maria powiedziała:
Wysławiam Pana z głębi duszy!
47 Bóg, mój Zbawiciel, radością przepełnia mojego ducha,
48 bo wejrzał na pokorę swojej służebnicy.
Odtąd błogosławioną będą mnie nazywać wszystkie pokolenia,
49 gdyż wielkie rzeczy uczynił mi Wszechmocny,
święte jest Jego imię.
50 A miłosierdzie Jego z pokolenia na pokolenie,
dla tych, którzy się Go boją.
51 Potężnych czynów dokonał swoim ramieniem,
zniweczył zamiary pysznych, powzięte w ich sercach.
52 Strącił władców z tronów,
a pokornych wywyższył,
53 głodujących nakarmił do syta,
a bogatych pozbawił wszystkiego.
54 Przyszedł z pomocą swemu słudze Izraelowi,
pamięta bowiem o swoim miłosierdziu,
55 jak przyrzekł naszym praojcom,
Abrahamowi i jego potomkom po wszystkie wieki.
56 Maria pozostała u Elżbiety około trzech miesięcy, a potem wróciła do domu.
Narodzenie Jana Chrzciciela
57 Dla Elżbiety nadszedł czas rozwiązania i urodziła syna. 58 Gdy sąsiedzi i krewni dowiedzieli się, że Pan dał jej dowód swojego wielkiego miłosierdzia, cieszyli się razem z nią. 59 Ósmego dnia przyszli, aby obrzezać chłopca i chcieli nadać mu po ojcu imię Zachariasz. 60 Lecz jego matka odpowiedziała: Nic podobnego, będzie miał na imię Jan. 61 Przekonywali ją, że nikt w rodzinie nie ma takiego imienia. 62 Pytali więc znakami jego ojca, jak chce go nazwać. 63 A on poprosił o tabliczkę i napisał: Jan jest jego imię. Wtedy wszyscy bardzo się zdziwili. 64 Natychmiast też otworzyły się jego usta, odzyskał mowę i zaczął wysławiać Boga. 65 I padł strach na wszystkich ich sąsiadów. Po całej górskiej krainie judzkiej opowiadano o wszystkim, co się wydarzyło. 66 Każdy, kto o tym słyszał, brał to sobie do serca i zastanawiał się: Kim będzie ten chłopiec? Była z nim bowiem ręka Pana.
Hymn Zachariasza
67 Wtedy jego ojciec, Zachariasz, został napełniony Duchem Świętym i tak prorokował:
68 Niech będzie uwielbiony Pan, Bóg Izraela,
bo swój lud wziął w opiekę i odkupił.
69 I wzbudził nam moc zbawczą
w domu swego sługi Dawida,
70 jak zapowiedział z dawien dawna
przez usta swych świętych proroków,
71 że nas wybawi od nieprzyjaciół
i z rąk wszystkich prześladowców,
72 że okaże miłosierdzie naszym praojcom
i będzie pamiętał o swoim świętym Przymierzu,
73 o przysiędze, którą złożył praojcu naszemu Abrahamowi,
że da nam,
74 wyrwanym z mocy nieprzyjaciół,
służyć Mu bez lęku,
75 w pobożności i sprawiedliwości przed Nim,
aż do końca dni naszych.
76 A ty, dziecko, zostaniesz nazwane prorokiem Najwyższego,
bo będziesz poprzedzać Pana, torując Mu drogi.
77 Jego ludowi dasz poznać zbawienie
przez odpuszczenie grzechów.
78 Dzięki wielkiemu zmiłowaniu naszego Boga, nawiedzi nas z wysoka Wschodzące Słońce,
79 by oświecić tych, którzy pozostają w mroku i cieniu śmierci
i skierować nasze kroki na drogę pokoju.
80 Chłopiec dorastał i dojrzewał duchowo. Przebywał na pustkowiu aż do dnia wystąpienia przed Izraelem.