1 Wielu zgrzeszyło w pogoni za zyskiem
– ten, kto pragnie się wzbogacić, nie zważa na nikogo
.
2 Jak klin wbija się pomiędzy spojone kamienie,
tak grzech wciska się między sprzedaż a kupno.
3 Jeśli ktoś nie trwa w bojaźni Pana z gorliwością,
to jego dom szybko ulegnie zagładzie
.
Zdradliwy język
4 Jak podczas potrząsania sitem pozostaje nieczystość,
tak błędy człowieka wychodzą w trakcie mowy.
5 Jak piec wypróbowuje naczynia garncarza,
tak człowiek sprawdza się w czasie rozmowy
.
6 Owoc świadczy o tym, kto troszczy się o drzewo
,
podobnie też mądre słowo ukazuje serce człowieka
.
7 Nie chwal nikogo zanim zacznie mówić,
gdyż jest to sprawdzianem człowieka.
8 Jeżeli poszukujesz sprawiedliwości, to ją znajdziesz
,
okryjesz się nią niczym płaszczem chwały
.
9 Ptaki gnieżdżą się razem z podobnymi do siebie,
a prawda powróci do tych, którzy jej służą.
10 Lew czyha na swoją zdobycz,
podobnie też grzech na czyniących nieprawość
.
11 Opowieść pobożnego zawsze jest mądrością
,
głupi natomiast, zmienia się jak księżyc
.
12 Nie trać czasu wśród nierozumnych,
raczej stale przebywaj z mądrymi.
13 Opowiadanie głupców jest obrzydliwością,
znajdują oni radość w rozwiązłości grzechu.
14 Mowa tego, który często przysięga, jeży włosy
,
a kłótnia takich ludzi zatyka uszy.
15 Kłótnia pysznych to przelew krwi,
ich złorzeczenie jest bólem uszu
.
Tajemnice
16 Ten, kto ujawnia tajemnice, traci zaufanie,
nie znajdzie sobie bliskiego przyjaciela
.
17 Pokochaj przyjaciela i bądź mu wierny
– a jeśli już zdradzisz jego tajemnice, to nie biegnij za nim.
18 Podobnie bowiem jak ktoś, komu zmarł bliski
,
tak i ty straciłeś przyjaźń bliźniego
.
19 Podobnie jakbyś wypuścił ptaka ze swojej ręki,
tak straciłeś przyjaciela i już go nie odzyskasz.
20 Nie biegnij za nim, ponieważ odszedł daleko,
jak sarna wymknął się z sideł.
21 Ranę bowiem można opatrzyć,
po obelgach przychodzi pojednanie,
lecz ten, kto ujawnił tajemnice, stracił zaufanie
.
Obłuda
22 Ten, kto mruga okiem, knuje zło
i nikt go od tego nie odwiedzie.
23 W oczy będzie ci się przymilał,
zachwyci się twoimi słowami,
lecz później wykrzywi swoje usta
i sprawi, że twoje słowa staną się zgorszeniem.
24 Wiele znienawidziłem,
lecz nic tak bardzo, jak takiego
– również Pan go nienawidzi
.
25 Kto podrzuca do góry kamień, rzuca go na swoją głowę,
uderzenie podstępne rozerwie rany.
26 Kto kopie dół, sam wpadnie do niego
,
a ten, kto zastawia sidła, zostanie w nie schwytany.
27 Kto dopuszcza się zła, zostanie nim ogarnięty,
nie będzie wiedział, skąd na niego przychodzi.
28 Pyszałka czekają drwina i obelga,
i zemsta będzie czyhać na niego jak lew.
29 Wpadną w sidła ci, którzy cieszą się z upadku pobożnych,
i cierpienie pochłonie ich jeszcze przed śmiercią.
Uraza
30 Gniew i oburzenie są obrzydliwościami,
które stają się udziałem grzesznego człowieka.