Cierpienie człowieka
1 Wielki trud został zadany każdemu człowiekowi,
ciężkie jarzmo spoczywa na synach Adama,
od dnia wyjścia z matczynego łona
aż po dzień powrotu do matki wszystkich
.
2 Ich rozważania i lęk serca
wyrażają oczekiwanie na dzień śmierci
.
3 Od siedzącego na tronie chwały
aż do poniżonego w ziemi i popiele,
4 od noszącego purpurę i wieniec
aż do ubranego w lnianą koszulę
– gniew, zazdrość, wzburzenie i niepokój,
strach przed śmiercią, zawiść i kłótnie
.
5 Nawet kiedy odpoczywa w łóżku,
nocny sen zmienia mu myśli
.
6 Odpoczywa niewiele, jakby wcale,
dlatego męczy się we śnie tak, jak za dnia– wystraszony widzeniami swego serca,
jak gdyby uciekał w obliczu walki
.
7 A później budzi się w swoim czasie
,
zdziwiony, że nie ma się czego bać.
8 To zdarza się każdej istocie, człowiekowi i zwierzęciu,
lecz grzesznikom siedmiokroć częściej.
9 Śmierć, krew, spór i miecz,
napaści, głód, zniszczenie i rana
10 – wszystko to jest dla niesprawiedliwych
,
oni są winni tego, że nastąpił potop
.
11 Wszystko, co pochodzi z ziemi, do ziemi powraca
,
a to, co z wód, wraca do morza
.
Dobra pozorne i trwałe
12 Każde przekupstwo i nieprawość zostaną zniszczone,
a wierność będzie trwać na wieki
.
13 Majątek niesprawiedliwych wyschnie jak rzeka
i przebrzmi jak wielki grzmot w czasie burzy.
14 Jak hojny ma powód do radości
,
tak przestępcy ulegną zagładzie
.
15 Potomstwo bezbożnych nie wypuści gałęzi
,
a nieczyste korzenie – na urwistej skale
.
16 Trzcina, która rośnie nad wodą czy brzegiem rzeki,
zostanie wyrwana prędzej niż inna trawa
.
17 Dobroć jest jak raj pełen błogosławieństw
,
a miłosierdzie pozostanie na wieki.
Najważniejsze dobra
18 Życie niezależnego
i tego, kto pracuje, jest słodkie,
lecz przewyższy ich ten, kto znalazł skarb.
19 Dzieci i wznoszenie miasta utrwalają imię,
lecz przewyższa je nieskazitelna żona
.
20 Wino i muzyka cieszą serce
,
lecz przewyższa je umiłowanie mądrości.
21 Flet i harfa dodają uroku pieśni,
lecz przewyższa je uprzejmy język
.
22 Wdzięk i piękno stają się pragnieniem oka,
lecz przewyższa je zieleń zasiewów.
23 Przyjaciel i towarzysz szukają okazji, by się spotkać,
lecz bardziej lgną do siebie mąż i żona.
24 Bracia i inne wsparcie są pomocą w czas rozpaczy,
lecz bardziej od nich wybawia miłosierdzie
.
25 Złoto i srebro podtrzymują stopy,
lecz bardziej od nich przydatna jest rada.
26 Majątek i potęga podniosą serce,
lecz przewyższa je bojaźń Pana
.
Żyjąc w bojaźni Pana nie zazna się niedostatku
,
mając ją, nie trzeba szukać pomocy
.
27 Bojaźń Pana jest jak raj błogosławieństwa
,
zdobi człowieka bardziej od wszelkiej chwały.
Żebranie
28 Synu, nie prowadź żebraczego życia
– lepiej jest umrzeć niż żebrać.
29 Człowiek, który patrzy na obcy stół,
nie może swego istnienia nazywać życiem,
gdyż plami swoją duszę obcymi potrawami
,
człowiek zaś roztropny i wychowany tego się ustrzeże.
30 Żebractwo jest słodkie w ustach bezwstydnego,
lecz ogień pali jego wnętrzności.